Orixe de los sufixos -deru y -dera del asturianu

Franz Rainer

Resume

L’asturianu conoz nomes d’instrumentu y de llugar tanto en -(d)oria/-(d)oriu como en -(d)era/-(d)eru, por exemplu: fesoria/cagadoriu o apertadera/cagaderu. Mientres que’l sufixu de los primeros nun supón nengún problema etimolóxicu, al ser el resultáu fonolóxicamente esperable de lat. -(T)ORIA/-(T)ORIU, el de los segundos foi dende siempre un quebraderu de cabeza. A pesar de les evidentes afinidaes col mesmu sufixu llatín -(T)ORIA/-(T)ORIU, el DELLA (siguiendo a Menéndez Pidal) escueye la solución d’un cambéu de sufixu de -ORIA/ORIU a -ARIA/-ARIU pa dar cuenta de la e. Nel presente artículu arguméntase que la enigmática e nun ye’l resultáu d’un supuestu cambéu de sufixu, sinón de la infiltración de formes en -dera/-dero dende les variedaes peninsulares vecines: el castellanu y la llingua nacional, por supuestu, pero tamién probablemente’l dialectu llionés y el dialectu cántabru. Nel área castellana y aragonesa lat. -(T)ORIA/-(T)ORIU pasó mui ceo (como más tarde escontra l’añu 1000) a -(d)era/-(d)ero, pasando por -(d)uera/-(d)uero. Los únicos sustantivos asturianos en -dera que se remonten efeutivamente al sufixu llatín -ARIA son los nomes d’aición del tipu cagadera que, non por casualidá, nun tienen pareyes en -doria. Arguméntase tamién que la suerte de los nomes d’instrumentu en -dor y -dora foi paralela a la de los nomes d’instrumentu y de llugar en -dera/-deru.

Pallabres clave

Asturianu, iberorrománicu, formación de pallabres, sufixación, nomes d’aición, nomes d’instrumentu, nomes de llugar, -TOR, -TORIU

Artículu en pdf Compartir